Connect with us

SLOBODNA VOJVODINA

Ruska meka moć na plodnom tlu Zapadnog Balkana

Published

on

Kroz narativ o bratstvu pravoslavnih naroda, Moskva opstruira napore Zapada u regionu koristeći različite mehanizme meke moći, od Srpske pravoslavne crkve (SPC) i antizapadnih medija, do veza sa desničarskim populističkim partijama, navodi se u studiji Digitalnog forenzičkog centra (DFC) “Uloga Rusije na Balkanu: slučaj Crne Gore”.

Na godišnjoj konferenciji DFC-a 16.septembra, kada je i objavljena studija o ruskom uticaju i njenoj mekoj moći u Crnoj Gori, ambasadorka SAD Džudi Rajzing Rajnke je kazala da su nedavni događaji oko ustoličenja mitropolita SPC Joanikija u Cetinju pokazali da rastu podjele u Crnoj Gori, zbog čega je iskazala zabrinutost za evroatlantsku budućnost zemlje.

“Scene ljutnje, straha, podjela, su me duboko potresle. Nisam mogla vjerovati da je ova zemlja dosegla tako opasnu tačku, i plašim se da je Rusija sa svojim političkim i vjerskim proksijima iz regiona i unutar zemlje, našla plodno tlo u duboko podijeljenoj CG. To joj pomaže da okrene Crnu Goru od zapada i da je izbaci iz tračnica evroatlantske budućnosti”, kazala je Rajzing Rajnke.

Američka ambasadorka je dodala da se to “ne smije dozvoliti”.

“Moramo pogledati Vladu premijera Zdravka Krivokapića, njegovih partnera predsjednika Skupštine Alekse Bečića i potpredsjednika Dritana Abazovića i ostalih iz Vlade, da ispune obećanje koje su dali prije godinu dana da održe Crnu Goru na evroatlantskom kursu i očuvaju ključne elemente crnogorske vanjske politike, i da se prioritetno bave reformama kako bi se ubrzao put zemlje ka EU. To su bila obećanja kojih se treba držati”, rekla je ambasadorka.

Tri lidera su početkom septembra 2020. potpisali Sporazum o principima na kojima će počivati nova vlast u Crnoj Gori, što je pozdravila međunarodna zajednica.

Rajzing Rajnke je dodala i da se u isto vrijeme obraća i opozicionim partijama i predsjedniku Crne Gore.

“Urgiram i da predsjednik Đukanović, DPS i ostali opozicioni činioci stave po strani politiku podjela i rade u javnom interesu. Dakle, moja poruka je za obije strane: za Vladu i opoziciju. Evroatlantska budućnost je jedna od tačaka koju ste svi odabrali kao put Crne Gore, oko koje ste se složili. Fokusirajte se na ono oko čega možete napraviti napredak”, kazala je ambasadorka SAD.

U obimnom istraživanju o ruskoj mekoj moći u Crnoj Gori, DFC je analizirao metode, saradnike i rezultate uticaja Kremlja od aneksije Krima 2014. do jula 2021, kojima se, kako su naveli, šteti strateškom kursu Crne Gore i evroatlantskim integracijama Zapadnog Balkana.

Savo Kentera iz Atlantskog saveza Crne Gore je ocijenio da od pristupa Crne Gore NATO-u, zvanična Moskva pomognuta lokalnim partijama, medijima, nevladinim organizacijama, pojačava podjele među građanima i širi svoj uticaj promovišući sebe kao zaštitnike Srba i pravoslavlja.

Istovremeno, Rusija slabi stubove crnogorske državnosti i identiteta, koristeći propagandu, istorijski revizionizam, svakodnevne dezinformacije i narative koji diskredituju NATO i zapad, smatra Kentera.

“Bavimo se crkvenim pitanjima i temama koje su trebale ostati u 18. vijeku, svakodnevno se otvaraju nova identitetska pitanja i nove podjele; zato se trebamo upitati ko jedini profitira od takve situacije? Sigurno ne NATO i zapadne zemlje. NATO želi stabilnu i demokratsku zemlju vladavine prava. Jedina zemlja koja ima benefite od haosa u Crnoj Gori je zemlja koja je tokom pokušaja puča 2016 shvatila da se na takav način ovdje ne mogu rješavati stvari”, rekao je Kentera i dodao da od tada Rusija svoj cilj pokušava “ostvariti na perfidniji i lukaviji način”.

Ključni navodi studije

Kao ključni partner za širenje regionalnog uticaja Rusije, u studiji DFC-a se navodi Srbija. U političko-bezbjednosnoj sinergiji te dvije države kreiran je i konstrukt srpskog sveta, koji se oslanja na ruski koncept fondacije Ruski svijet, dodaje se u dokumentu. Srpski svet se opisuje kao modifikacija ideje velike Srbije, čiji zagovornici kažu da ima za cilj zaštitu interesa srpskog naroda u regionu.

“Oslanjanje Rusije na velikodržavne ambicije nacionalističkih elita u Srbiji i podrška projektu srpski svet, čija se realizacija najavljuje i sa najviših političkih adresa u Srbiji, može dovesti do destabilizacije regiona, sa značajnim potencijalom za komplikovanje bezbjednosne situacije”, piše u studiji.

Dodaje se da je “politički inženjering sveštenstva Srpske pravoslavne crkve (SPC) u Crnoj Gori” rezultirao formiranjem tzv. ekspertske vlade Zdravka Krivokapića, koja se ocjenjuje kao svojevrsni politički eksperiment kojeg je teško naći u praksi savremenih društveno-političkih sistema.

“Na važnim pozicijama su instalirani proruski kadrovi, koji rade na stvaranju novih i pospješavanju postojećih podjela između različitih etničkih, nacionalnih i vjerskih grupa, dovodeći u pitanje sve vrijednosti na kojima je zasnovano crnogorsko građansko, multinacionalno i multikonfesionalno društvo”, jedna je od ocjena studije.

Pravac razvoja crnogorskog društva, dodaje se, u značajnoj mjeri zavisi od odnosa zapadnih partnera prema Crnoj Gori.

“Snažnije prisustvo Evropske Unije (EU) i NATO-a, a prije svih Sjedinjenih američkih država (SAD), moglo bi doprinijeti prevazilaženju naizgled nepremostivih razlika na crnogorskoj političkoj sceni i animiranju demokratskog potencijala partija koje baštine građanski koncept i zalažu se za evropske i evroatlantske integracije Crne Gore”, navodi se u tekstu.

U suprotnom, ocjenjuje se, Crna Gora bi bila destabilizovana, a kriza ne bi bila zaustavljena na njenim granicama.

Iskustvo iz devedesetih godina prošlog vijeka upozorava da se stvari lako mogu izmaći kontroli ukoliko izostane pravovremena i efikasna akcija kojom bi se zaustavile megalomanske nacionalističke projekcije sa eksplozivnim potencijalom”, smatraju analitičari DFC.

Rusija i Zapadni Balkan

Aktivnosti Rusije na opstrukciji evroatlantskih integracija država Zapadnog Balkana intenzivirane su nakon njene intervencije u Ukrajini i aneksije Krima 2014. godine, navodi se u studiji.

Njeni autori smatraju da je prostor za rusko miješanje posljedica neuspjeha SAD i EU da jasno artikulišu koherentan i dosljedan pristup regionu Zapadnog Balkana.

Među narativima koje Rusija koristi u Bosni i Hercegovini, Crnoj Gori, Sjevernoj Makedoniji i Srbiji je da je NATO agresor, EU institucionalno i politički slaba, da SAD žele Veliku Albaniju, Crna Gora nema benefita od članstva u NATO, dok se Rusija predstavlja kao istorijski pouzdan partner.

Za te ciljeve, kako se navodi, Kremlj uz medije koristi Rusku (RPC) i Srpsku pravoslavnu crkvu (SPC) kao sredstvo uticaja u zemljama sa značajnim učešćem pravoslavaca u ukupnoj populaciji.

SPC u Crnoj Gori je bila uključena u anti-NATO i antizapadne proteste, parlamentarne i lokalne izbore, i neumorno je kršila načelo sekularizma promovišući ruski narativ, ocjenjuje se u tekstu.

Analiza naglašava i paralelu u stavovima SPC i RPC prema pravoslavnim crkvama Crne Gore i Ukrajine. Obije negiraju postojanje crnogorskog, odnosno ukrajinskog identiteta, time i crnogorske ili ukrajinske nacije i države.

Srpski svet, SPC i nova vlast

Glavni stub projekta srpskog sveta u Crnoj Gori je SPC preko svojih mitropolija, konstatuje se u studiji.

Ideja o stvaranju srpskog sveta predstavlja jednu od ključnih alatki za širenje ruskog uticaja, čiji je cilj podrivanje zapadnih vrijednosti i evroatlantskih integracija na Zapadnom Balkanu, smatraju analitičari DFC-a.

Objašnjavaju da srpski svet podrazumijeva istorijski revizionizam, negiranje nacionalnog identiteta pojedinih naroda u susjedstvu i narativ o ugroženosti Srba izvan Srbije, uz ambiciju da se o njihovim pitanjima odlučuje u Beogradu.

“U pitanju je kontinuitet stare hegemonističke ideje o Velikoj Srbiji, koja je bila jedan od glavnih uzročnika raspada Jugoslavije i krvavih etničkih sukoba koji su na njenoj teritoriji vođeni devedesetih godina”, piše u studiji.

Navodi se da je promjena vlasti u Crnoj Gori na parlamentarnim izborima 2020. godine i dominantno učešće proruskih i prosrpskih političkih subjekata u novoformiranoj parlamentarnoj većini, ključni korak u namjeri potpunog utapanja Crne Gore u srpski svet.

Podsjeća se da je aktuelni premijer Zdravko Krivokapić (koji je kao predsjednik NVO Ne damo Crnu Goru predvodio izbornu listu Demokratskog fronta) izabran na insistiranje SPC, a da su razgovori političkih lidera nove većine o sastavljanju Vlade vođeni su manastiru Ostrog, uz aktivno učešće crkvenih velikodostojnika.

Dodaje se i da su gotovo svi ministri u Vladi direktno povezani sa SPC i njenim ispostavama u Crnoj Gori.

Kao “naredna meta Srbije”, u tekstu se apostrofira popis stanovništva u Crnoj Gori čiji je značaj isticao i predsjednik Srbije Aleksandar Vučić, dok prosrpski i proruski Demokratski front (DF) ucjenjuje opstanak Vlade njegovim održavanjem ove godine.

Eventualna promjena demografske strukture u Crnoj Gori bi prema očekivanju zagovornika srpskog sveta, srušila i zadnju prepreku za utapanje Crne Gore u taj projekat, ocjenjuje se u studiji “Uloga Rusije na Balkanu: slučaj Crne Gore”.

(Radio Slobodna Evropa, foto: Pixabay)

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *

SLOBODNA VOJVODINA

Šest meseci bez plate: Zaposleni u Železničkom integralnom transportu najavili protest

Zaposleni u preduzeću Železnički integralni transport u ponedeljak 15. aprila protestovaće u Beogradu ispred Vlade Srbije

Published

on

By

Razlog protesta je, kako kažu, veoma loše situacije u kojoj se nalazi to preduzeće u državnom vlasništvu, inače ćerka-firma Železnica Srbije, prenosi Danas.

Miladin Žujović predsednik Sindikalne organizacije ŽIT Beograd kaže za Danas da zaposleni plate nisu dobili već šest meseci.

“Poslednji put smo primili polovinu ličnog dohotka u oktobru prošle godine i od tada smo u potpunosti bez zarada. Takođe, iako redovno dolazimo na svoja radna mesta posla nema, odnosno bilo ga je ali u veoma malom obimu. Tražili smo objašnjenje od poslovodstva zašto nema plata i zbog čega preduzeće ne radi i rečeno nam je da klijenti ne žele da nas angažuju za naše transportne usluge. Situacija je izuzetno teška, ljudima to postaje nepodnošljivo i od decembra je preduzeće napustilo četrdesetak radnika. Jednostavno, više nisu mogli da izdrže bez primanja”, objašnjava Žujović.

On dodaje da je u ŽIT-u na svojim radnim mestima ostalo 82 radnika i da su oni odlučni da od nadležnih zatraže rešavanje problema sa kojima se suočavaju.

“Država je naš vlasnik. Shodno tome smatramo sa punim pravom da su nadležni u Vladi i resornom Ministarstvu građevinarstva, saobraćaja i infrastrukture adresa na koju treba da se obratimo”, ističe sagovornik Danasa. 

On objašnjava za Danas da preduzeće faktički ne radi od maja da je terminal ŽIT-a zatvoren a novi koji se gradi nije završen. Zbog toga posao stoji a radnici ne primaju plate već pola godine.

izvor: https://www.021.rs/story/Info/Srbija/372629/Sest-meseci-bez-plate-Zaposleni-u-Zeleznickom-integralnom-transportu-najavili-protest.html

Continue Reading

SLOBODNA VOJVODINA

MILIVOJ BEŠLIN: Dobro pazite šta se događa u Beogradu, Mostaru i Zagrebu i šta stoji iza protjerivanja Tita…

Zbog toga nude nacionalnu mržnju prema drugima i totalitarnu nacionalističku homogenizaciju prema nama samima

Published

on

By

Milivoj Bešlin, povjesničar s beogradskog univerziteta, govorio je za „Slobodnu Bosnu“ o najavama protjerivanja Josipa Broza Tita iz Kuće cvijeća u Beogradu, bujanju nacionalizma u regionu i brutaknim napadima i prijetnjama smrću koje svako malo stižu na adresu novosadskih antifašista i intelektualaca.

Nakon poruka vlasti iz Beograda koji najavljuju „deložaciju“ Josipa Broza Tita iz Kuće cvijeća, ne stišavaju se reakcije u regionu. U Hrvatskoj stižu poruke kako bi Starog ponovno rado vidjeli u rodnom Kumrovcu, dok iz Sarajeva i Jajca stižu slične poruke. Ne treba zaboraviti da je u Zagrebu ukinuta ulica nazvana po najvećem sinu bivše Jugoslavije, dok Hrvatska republikanska stranka u Mostaru godinama zagovara isto proglašavajući Tita najvećim zločincem.

Kome danas smeta Broz, čovjek čiji lik je stajao na novčanicama gvinejskog franka?

-Tito i danas, jednako kao i juče, a verujem da neće biti razlike ni u budućnosti, najviše smeta nacionalistima i fašistima ne samo u našem regionu nego i širom Evrope i sveta. Setite se da je i aktuelna italijanska premijerka, dok je kao opozicionarka koristila radikalno desničarsku retoriku, obećavala da će Titu oduzeti najviša italijanska odličja kojima su ga nagradili najuticajniji italijanski zvaničnici. U najkraćem, Tito je bio i ostao simbol antifašizma, uz sve drugo što je uradio. I gotovo je komično kada oni koji u Beogradu danas podržavaju ovu vandalsku inicijativu o raskopavanju groba utemeljitelja druge Jugoslavije, govore da je on bio protiv Srba i njihovih nacionalnih interesa. Moram kao istoričar da kažem: s druge strane Tita ne nalaze se Srbi, s druge strane Tita nalazi se fašizam. A većina Srba se, upravo, borila protiv fašizma u Drugom svetskom ratu pod Titovom komandom. Slično je i sa Hrvatima i drugim jugoslovenskim narodima. Udar na Tita i danas je jasan znak obračuna sa poslednjim ostacima antifašizma u našem društvu. Na stranu što se ovom inicijativom direktno preti i najposećenijem muzeju u našem regionu – Muzeju Jugoslavije u Beogradu.

Za mnoge je danas kontroverzna ličnost, ali se vođi antifašističkog partizanskog pokreta Titu mora priznati jedna stvar – bio je omiljen u narodu, ali ne samo na prostorima bivše Jugoslavije.

Kao povjesničar pratite sve ono što se događa u zemljama bivše Jugoslavije. Svjedočili smo konstantnim razaranjima antifašističkih spomenika iz Drugog svjetskog rata, poput skrnavljenja Partizanskog groblja u Mostaru, ulice i škole nosile su i još uvijek nose imena po fašistima, ustaškim i četničkim zločincima, a 30 godina od kraja rata još uvijek su prisutne podjele koje kreiraju političari na vlasti. Mogu li se podjele na „naše“ i „njihove“, osnivanje sportskih klubova s nacionalnim predznakom te ubijanje svega zajedničkog, poput antifašizma, od strane nacionalista na vlasti, promatrati kao matrica kojom vladaju nacionalne kaste?

Jugoslovenska država, utemeljena na antifašističkom vrednosnom konsenzusu i idejama socijalne pravde i solidarnosti i danas ostaje ključna tačka demonizacije svih desničarskih populista i naci-šovinističkih propagatora – bilo da dolaze iz političke ili (para)intelektualne sfere. Upravo je srednjerazvijena Jugoslavija, sa poluvekovnim periodom mira i nacionalne ravnopravnosti, uz jednu neprovincijalnu identitetsku politiku i vlastiti socijalistički model razvoja, papadigma koliko su današnje siromašne države naslednice, u polukolonijalnom položaju, sa korumpiranim političkim elitama – u stvari, neuspešne. To dalje znači da nacionalističke ideologije, osim što građanima nude “bolju” prošlost, falsifikujući istoriju, nisu u stanju da ponude koncept bolje budućnosti i stvarnog progresa. Zbog toga nude nacionalnu mržnju prema drugima i totalitarnu nacionalističku homogenizaciju prema “nama” samima. Podele i nacionalna mržnja koju nacionalizmi produkuju u regionu, omogućavaju vladajućim političkim elitama nesmetano bogaćenje i gušenje svake demokratske ideje, čime zaustavljaju i onemogućavaju stvarnu pluralizaciju društva. Pa, tako imate formalno više partija, ali skoro sve one, sa retkim izuzecima, nude istovetne ideološke koncepcije.

Svjedočimo neviđenoj hajci na slobodnomisleće intelektualce-antifašiste u Novom Sadu i prijetnje profesoru Dinku Gruhonjiću, ali i ostalim članovima NDNV-a. Nedavno je NDNV počeo objavljivati gnusne poruke s prijetnjama upućenim svojim članovima. Imaju li ovakvi napadi političku pozadinu i što je cilj svega?

-Da bi vladajuća klasa mogla nesmetano da vlada i da je niko ne bi pitao za nezabeležen stepen kriminalizacije društva i sistemsku korupciju koja uništava temelje naše države, izmišljaju se neprijatelji i vode besprimerne hajke na ljude u kojima se koriste neofašistički i gebelsovski metodi nasilja i manipulacije. Takve dobro organizovane i široko zasnovane hajke i javna linčovanja ljudi, ne mogu se sprovoditi bez naloga političkog vrha i struktura na koje se oni oslanjaju. Međutim, ovde je problem i slabost i lako uočljiva nesolidarnost opozicije sa progonjenima, iste one opozicije koja se sa režimom takmiči u nacionalizmu, autoritarizmu i podaništvu režimu u Kremlju.

A ono što režimu iznad svega omogućava ovakve hajke na ljude je slabost društva, njegova totalna atomozacija i odsustvo empatije. Poslednji puta kada je taj model bio napušten je reakcija ljudi na zločin u školi “Ribnikar” u Beogradu, kada su se građani prenuli iz stanja letargije, dremeža i straha. Međutim, i ta energija je zajedničkim naporima korumpiranih političkih struktura, i vlasti i delova opozicije, otišla u nepovrat.

(Slobodna Bosna)

izvor: https://autonomija.info/milivoj-beslin-dobro-pazite-sta-se-dogadja-u-beogradu-mostaru-i-zagrebu-i-sta-stoji-iza-protjerivanja-tita/

Continue Reading

SLOBODNA VOJVODINA

Izgoreo objekat uzbunjivačice iz EPS-a Nataše Prišić, sumnja se da je zapaljen

Pomoćni objekat, koji je koristila uzbunjivačica iz Elektroprivrede Srbije Nataša Prišić, izgoreo je jutros u Sremskoj Kamenici

Published

on

By

Kako N1 nezvanično saznaje, požar je ugašen brzo i uviđaj je završen, a izgoreo je veći deo pomoćnog objekta u kom se nalazila kamp prikolica.

Iz uprave za vanredne situacije će utvrditi uzrok požara.

021 prenosi da se, u međuvremenu, na internetu pojavio snimak koji je napravila Nataša Prišić, dok su vatrogasci još gasili vatru, u kojem ona proziva vlast za paljenje kuće.

„Da li je ovo put kojim Srbija treba da ide… Sramote jedne kriminalne… Je l’ ovo Srbija Vučiću? Da li je ovo Srbija? Da mi palite kuću“, upitala je Prišić u snimku u kom je iznela niz imena sa na koje sumnja.

N1

Kako 021 piše, Nataša Prišić je pre dve godine postala poznata široj javnosti kada je iznela navode o malverzacijama u EPS-u, o kojima je svedočila kao radnica Sektora za unutrašnju kontrolu i bezbednost. Takođe je iznela optužbe na račun rukovodstva EPS-a, posebno funkcionera SNS-a iz Novog Sada.

Ona je javno govorila kako su se nepravilnosti dešavale pretežno u Novom Sadu, a prema njenim navodima, kontrola je naišla na ogromna krivična dela i zloupotrebe, kao što su storniranje računa i manipulisanje stanjima brojila zbog nedostatka očitavanja brojila i izostanka čitača na terenu, što je dovodilo do oštećenja potrošača.

Prišić je prošle godine uhapšena zbog izazivanja panike i nereda nakon što je slala imejl na adrese više od 70 ambasada u kojem je tvrdila da predsednik Srbije Aleksandar Vučić štiti kriminalce iz EPS-a.

Nataša Prišić je više puta javno govorila o pritiscima koje doživljava, ali i o pretnjama i praćenju.

izvor: https://n1info.rs/vesti/izgoreo-objekat-uzbunjivacice-iz-eps-a-natase-prisic-sumnja-se-da-je-zapaljen/

Continue Reading

SLOBODNA VOJVODINA

Suđenje zbog Linglonga zakazano: Proces protiv Pokrajinskog sekretarijata i Grada Zrenjanina

Ročište u slučaju tužbe Građanskog preokreta protiv Pokrajinskog sekretarijata za urbanizam i zaštitu životne sredine zakazano je za 24. april u Upravnom sudu u Beogradu

Published

on

By

Kako navode iz Građanskog preokreta, tužbom se zahteva poništenje saglasnosti tog pokrajinskog organa na parcijalnu studiju uticaja na životnu sredinu kineske fabrike automobilskih guma Linglong kod Zrenjanina.

Ova tužba podneta je 2020. godine.

“Tužbom se ističe potreba da Linglong uradi jedinstvenu, integrisanu studiju o proceni uticaja na životnu sredinu, a ne više parcijalnih iz kojih se ne vidi ukupan uticaj na prirodu i zdravlje ljudi. U tužbi su navedene i povrede zakonom propisanog postupka među kojima je najznačajnija izostanak javne rasprave”, navodi se u saopštenju.

Istog dana će pred istim sudom biti održano i ročište po tužbi Građanskog preokreta protiv Grada Zrenjanina, zbog date saglasnosti na drugu ekološku studiju Linglonga.

“Ovakvo postupanje Linglonga predstavlja poznatu kinesku ‘salami slicing tactic’, odnosno taktiku ‘rezanja salame’ koja se sastoji u tome da se jedinstveni projekat veštački iseče na više sitnih delova u cilju zaobilaženja prikaza njegovog sveobuhvatnog uticaja, koji je štetan i zakonom nedozvoljen”, dodaju u saopštenju.

Građanski preokret smatra da Upravni sud, postupajući po zakonu, mora uvažiti obe tužbe, odnosno da ne sme da ozakoni ovakvu taktiku, usmerenu na zaobilaženje propisa.

izvor: https://www.021.rs/story/Info/Vojvodina/372469/Sudjenje-zbog-Linglonga-zakazano-Proces-protiv-Pokrajinskog-sekretarijata-i-Grada-Zrenjanina.html

Continue Reading

SLOBODNA VOJVODINA

Fridom haus: Demokratija u Srbiji u najvećem padu od svih zemalja u tranziciji

Srbija je zabeležila najveći pad rezultata u izveštaju Fridom hausa “Nacije u tranziciji 2023” koji pokriva 29 evropskih i azijskih država. Fridom haus navodi da je Srbija doživela istorijski pad zbog nastojanja predsednika Aleksandra Vučića da konsoliduje vlast u 2023. godini. “Dva uzastopna masovna ubistva u maju su izazvala proteste koji su trajali tokom leta, na šta je srpska vlada odgovorila nameštenim vanrednim izborima u decembru”, piše u izveštaju “Nacije u tranziciji 2023” Fridom hausa.

Published

on

By

“To je najveći pad ove godine u celom regionu koji pokrivamo, koji obuhvata 29 zemalja, od centralne Evrope pa sve do centralne Azije. S obzirom na to koliko je ova godina bila istorijski važna u našem izveštaju, veoma je primetno da je Srbija i dalje imala ovaj strmoglavi pad”, navela je za Glas Amerike Aleksandra Karpi, ekspertkinja Fridom hausa za Balkan. Ona dodaje da ima mnogo razloga koji stoje iza ovakve ocene.

“Još imamo zamrznutu reformu pravosuđa u poslednjih nekoliko godina. To znači da sudske odluke ostaju uglavnom politizovane i više su stvar javne rasprave nego pravog sudskog procesa. To je višegodišnji trend koji je doprineo ovom istorijskom padu. Ali takođe smo videli da su mnogi faktori kulminirali na vanrednim izborima u decembru. Dakle, ne samo da je integritet izbora pogođen optužbama za prevaru koje su smatrane verodostojnim, migracijom birača itd, i drugim nepravilnostima. Imali smo, naravno, i pogoršanje medijskog ambijenta ove godine. Sada vidimo medijski sistem kojim skoro u potpunosti dominira vladajuća stranka, a posebno predsednik Srbije Aleksandar Vučić. Kada to spojite sa lokalnim vlastima koje masovno podnesu ostavke, da bi se otvorio put do tih izbora, bila je to veoma teška godina za srpsku demokratiju. I kao što sam rekla, izbori u decembru su zaista bili kulminacija ili zaista savršena oznaka za ono što je tamo bila teška godina za demokratiju”, kaže Karpi.

izvor: https://insajder.net/prenosimo/fridom-haus-srbija-zabelezila-najveci-pad-u-demokratiji-medu-drzavama-u-tranziciji

Continue Reading

SLOBODNA VOJVODINA

Da li Beograd guta Srbiju: Zašto je u prestonici dvostruko više novca nego u ostatku zemlje

Srpskim vlastima puna su usta hvalisanja da je naša država “ekonomski tigar” i da se ubrzano razvija, ali realni podaci govore da je na toj mapi razvoja jedino zaista primetan – Beograd. U glavnom gradu Srbije živi oko četvrtine stanovništva Srbije, dok je udeo u ukupnom BDP-u čak 40 odsto

Published

on

By

Prema zvaničnim statističkim podacima, BDP po glavi stanovnika tako je u Beogradu veći od 16.300 evra, dok je u celoj Srbiji, sa Beogradom, 10.300 evra. Stvari još dramatičnije izgledaju kada se od ostatka Srbije “odbije” prestonica, pa je onda BDP po glavi stanovnika u ostatku Srbije tek nešto manje od 8.300 evra, gotovo dvostruko manje nego u Beogradu.

Ovako drastična razlika Beograda u odnosu na ostale delove Srbije mogla bi da se dodatno produbi zbog projekta Ekspo 2027, koga vlast naziva i “Skok u budućnost”, zbog kog bi učešće Beograda u ukupnom BDP moglo da poraste na 50 odsto.

Slično je i sa investicijama i platama. U 2022. godini polovina ukupnih investicija završila je u glavnom gradu. Prosečna neto plata u Beogradskom regionu je 119.998 dinara, u celoj Srbiji je 95.836 dinara, a u Srbiji, bez Beograda, prosek iznosi 84.950 dinara, što znači da je prosečno primanje u prestonici gotovo 50 odsto veće nego u ostatku Srbije. Samo tri beogradske opštine, Sopot, Barajevo i Mladenovac, imaju manju prosečnu platu od ostatka Srbije bez Beograda. Koliki je raskorak u platama, može se videti poređenjem jedne od beogradskih opština gde je ona najveća, Starog grada, i iznosi 167.871, sa nekim od opština gde je najmanja, poput Crne Trave, u kojoj je 65.500 dinara, dakle više od 100.000 dinara razlike, odnosno 2,5 puta više.

Zbog neravnomernih ulaganja i razvoja, slivanja stranog kapitala većinski u jedan grad, sela i naselja van prestonice postaju sve praznija, dok Beograd istovremeno raste, ne samo po broju stanovnika, već i po ulaganjima i platama. Sve ovo neminovno ukazuje kako postoji pretnja da će Beograd, motor razvoja države, kako ga vlasti nazivaju, u jednom trenutku “progutati” celu državu.

Prema podacima Republičkog zavoda za statistiku iz 2022. godine, za razliku od Beograda koji ima ubedljivo vodeću poziciju u ukupnom BDP, Vojvodina je na drugom mestu, ali tek sa 26,4 odsto. Tradicionalno poljoprivrednom regionu, koji je nekad važio za boljestojeći, za bolji plasmanu nije pomoglo što ima više od milion i po hektara obradive zemlje, jer ova grana nema veliki doprinos u krajnjem rastu.

Neravnomerni razvoj napravio drastične razlike 

Takvi podaci dokaz su neravnomernog razvoja u Srbiji, smatra ekonomista Goran Radosavljević, koji za NIN kaže da će doći do daljeg pojačavanja iseljavanje iz manjih mesta, što je već neko vreme očigledno, i to ne samo u obližnje gradove, već prevenstveno u Beograd, koji će postati prenaseljen, pa mu mnogi “predviđaju” sudbinu glavnog grada Mongolije Ulan Batora, u kom živi gotovo polovina populacije te države..

“Kad kažemo Beograd, ne mislimo samo na centar grada, tu spadaju i Šimanovci, i Stara Pazova, koja više gravitira Beogradu nego Vojvodini, i druga okolna mesta, i Beograd će sve više da se širi i faktički da pojede ta okolna mesta. Kada situacija bude još bolja sa šinskim prevozom, voz Beograd-Novi Sad će usloviti da ljudi više žive u Inđiji, pa da putuju za Beograd, tako da će faktički Beograd privući i ta malo udaljenija mesta. To je nešto što će se po prirodi stvari dešavati u narednim godinama”, ukazuje Radosavljević.

NIN / Oliver Bunić

Takav scenario je društveno loš, jer već sada postoje mesta u kojima niko ne živi, gde je infrastruktura loša i gde se sa odlaskom stanovništva gubi i potencijal da se neko vrati.Ipak, sa druge, ekonomske strane, ljudi idu tamo gde misle da im je bolje, i tamo gde ima profita.

“Država može da napravi, po ugledu na Evropu, fond za ravnomerni i regionalni razvoj, ali i u Evropi postoje četiri regiona koja su razvijena i sve ostalo je ispod toga. Mnoge zemlje su davale razne oblike podrške i subvencija za ruralna područja, ali ne znam da je neki značajan broj ljudi napustio Pariz i otišao na selo, to se nikada nije desilo. U ovom trenutku ljudi idu tamo gde dobijaju kvalitetniju uslugu. Možda će se u nekom trenutku to promeniti, promenom načina života. Ako uzmemo primer, neko ko je digitalni nomad, njemu je svejedno gde će da živi ako ima dobre uslove, nije vezan poslom za veliki grad. Ljudi se ipak i dalje odlučuju za gradove iz ekonomskih, društveno-socijalnih i drugih razloga”, kaže Radosavljević.

Međutim, iako je život u prestonici društveno i ekonomski organizovaniji i sadržajniji (više poslova, veće zarade, postoje brojne važne institucije, od velikih bolnica do škola…), dominacija Beograda ima svoju cenu za njegove stanovnike u značajno većim troškovima života. Tako je, primera radi, kvadrat stana u Beogradu dostigao više od 3.000 evra, a u manjim gradovima, iako je i tamo bilo poskupljenja, i dalje se može naći za 1.000 evra.

“I nekretnine, i cene hrane i generalno cene života su veće u Beogradu nego u nekim drugim gradovima. Ako imamo i veću platežnu moć, to samim tim povećava cene. Imamo dohodovnu neravnomernost, koja povlači za sobom i cenovnu neravnomernost“, ocenjuje stručnjak, uz opasku da su takve razlike jasni pokazatelji da Srbija apsolutno postaje Beograd.

U prilog tome da će Beograd da se širi na mnogo veći deo Srbije, govori i studija “Gradovi Srbije u budućnosti”, koju je uradila Akademija inženjerskih nauka Srbije. U njoj se predviđa da će metropolitensko područje Beograda najverovatnije da se proširi i na gradove kao što su Ub, Smederevo, Smederevska Palanka, Pančevo, Stara Pazova, pa čak i Ruma. 

Kako je u regionu

Radosavljević objašnjava da se sličan fenomen dogodio i u drugim državama. U Evropi se, recimo, ističe Grčka, gde u ukupnom BDP-u Atina učestvuje sa preko 50 odsto. Pored glavnog grada, zemlja ima i Solun kao drugi pokretač ekonomskog razvoja, dok su ostala mesta znatno iza po mnogim aspektima.

Radosavljević objašnjava za da u zemljama regiona jedino Makedonija ima sličan rezultat, gde je centar privrede Skoplje, dok su Mađarska i Bosna i Hercegovina izašle iz tog kola. Sa Crnom Gorom i Hrvatskom je drugačija situacija, jer kod njih ukupan BDP najviše zavisi od turizma, koji nije nužno vezan za prestonicu, već primorske opštine.

EPA / EFE/GEORGI LICOVSKI

Na primeru Hrvatske vidi se da ne postoje velike razlike –  najveća prosečna plata je u Zagrebu i iznosi 1.370 evra, što je 15 posto više od državnog proseka, dok sa druge strane, najmanje  plate primaju građani u Brodsko-posavskoj i Virovitičko-podravskoj županiji koje su nešto manje od 1.100 evra.

izvor: https://www.nin.rs/ekonomija/vesti/47448/da-li-beograd-guta-srbiju-zasto-je-u-prestonici-duplo-vise-novca-nego-u-ostatku-zemlje

Continue Reading

Trending